PSV

Co więcej, w Polsce rynek vendingu intensywnie się rozwija. Pojawiają się nowe trendy, które mogą dodatkowo zachęcać do dokonywania zakupów w automatach sprzedających.

Obecnie w Polsce działa ok. 400 firm zajmujących się działalnością vendingową. Wielkość rynku szacowana jest na ok. 40.000 automatów sprzedających. To niedużo, jeśli tę liczbę porówna się z danymi z innych państw rozwiniętych. W Polsce na 1 automat przypada ok. 950 osób, w Europie Zachodniej – ok. 100 osób, w Japonii – 23 osoby… Potencjał rozwoju jest więc ogromny zwłaszcza, że wiele obszarów pozostaje wciąż do zagospodarowania, a vending - jako forma dystrybucji produktów - pomału przebija się do świadomości ogółu społeczeństwa w Polsce.

Branżę vendingu cechuje wiele cech korzystnie wyróżniających ją spośród wielu innych typów działalności gospodarczej. To jej bardzo duża elastyczność: można prowadzić działalność na dużym obszarze i w bardzo różnych miejscach. Automaty vendingowe można ustawiać np. w biurach, różnych poczekalniach, korytarzach, a także na wolnym powietrzu, tj. na stadionach, przy przystankach, itp. Dobrą lokalizacją dla tego typu urządzeń są hotele, szpitale, budynki użyteczności publicznej, centra handlowo – usługowe lub dworce. Niewątpliwą zaletą automatów jest fakt, iż pozwalają one na prowadzenie sprzedaży towarów bez konieczności zatrudniania pracownika (-ów) do obsługi klientów – co jest niezbędne przy prowadzeniu sprzedaży w sposób tradycyjny. Automaty mogą pracować przez całą dobę i bez przerwy na weekendy. Nie zajmują dużo miejsca (1 m2 powierzchni wystarczy, aby mogła być prowadzona sprzedaż z automatu). Tymczasem nawet najmniejsze stoisko z tradycyjnym sposobem sprzedaży zajmuje większą powierzchnię. Co więcej, konsument spragniony kawy lub herbaty nie musi tracić czasu na poszukiwania - zawsze może skorzystać z pobliskiego automatu. Otrzymuje produkt smaczny i czysty, po przystępnej cenie, szybko i bez kolejki, bez konieczności marnowania cennego czasu.

Automat potrafi obsłużyć wielu klientów w krótkim czasie, oferując im dobrej jakości produkty po przystępnej cenie. Szybkość obsługi, prostota, wygoda i bezpieczeństwo to niewątpliwe atuty pozytywnie wyróżniające ten kanał dystrybucji. Co więcej, podczas zawierania transakcji nie pojawia się bariera językowa.

W automatach stosowane są coraz powszechniej różne systemy płatności: za produkty można płacić gotówką (monetami i/lub banknotami) lub w formie bezgotówkowej (karty debetowe, kredytowe, chipowe, telefon komórkowy, itp.). Wszystko to sprawia, że klienci są coraz bardziej zainteresowani zakupami w automatach zwłaszcza, że są one powszechne w Europie. Nowoczesny i estetyczny automat, który przyciąga wzrok, zdecydowanie podnosi atrakcyjność miejsca, gdzie jest ustawiony.

Wśród automatów do sprzedaży można wyróżnić automaty do sprzedaży gorących napojów (herbaty, kawy, czekolady) i zup oraz automaty do sprzedaży produktów w opakowaniach jednostkowych (spożywcze i przemysłowe). W ten drugi sposób sprzedaje się np. kanapki, chipsy, batoniki lub inne słodycze, ale również bilety, ochraniacze na obuwie, chusteczki higieniczne, przedmioty codziennego użytku i wiele innych artykułów. Najpopularniejszym produktem sprzedawanym w vendingu w Polsce jest kawa pod różnymi postaciami. Jednak praktyka innych państw pokazuje, że w automatach można sprzedawać niemal wszystko.

Branża vendingu jest więc branżą nowoczesną, atrakcyjną, ale też bardzo specyficzną. Automat wymaga odpowiedniej lokalizacji, fachowego i sprawnego serwisu, regularnej obsługi, a także szczególnej odpowiedzialności za utrzymanie maszyny w czystości. Wymaga też – co nie jest powszechnie wiadome - specjalnych opakowań. Spełniają one w vendingu bardzo istotną rolę, ponieważ to od ich walorów i jakości w znacznej mierze zależy niezawodność funkcjonowania automatu vendingowego oraz wygoda i zadowolenie klientów, którzy z niego korzystają.

Ubiegły rok był okresem próby dla branży vendingu w Polsce. Próby zwycięskiej. Utrzymanie rozwoju rynku w warunkach kryzysu gospodarczego w Europie jest dużym sukcesem przedsiębiorców vendingowych w naszym kraju. Na pewno pomogło branży to, że polska gospodarka – jako jedyna w Europie – uniknęła recesji. Polska wciąż odnotowuje wzrost gospodarczy. Nie oznacza to, że operatorzy vendingowi nie przeżywają trudności wywołanych niekorzystną sytuacją gospodarczą. Sytuacje, gdy w zakładach pracy wydłużył się proces podejmowania decyzji oraz gdy ogranicza się produkcję, zatrudnienie lub czas pracy, często skutkują spadkami obrotów w automatach i zmianami dotychczasowych zasad współpracy. Firmy vendingowe muszą więc racjonalizować swoją politykę i ograniczać koszty. Szczęśliwie decyzje wywołane przez sytuację na rynku nie miały dramatycznego charakteru.

Zdecydowana większość polskich operatorów poradziła sobie dość dobrze. Spowolnienie gospodarcze w Polsce jest odczuwalne, ale obeszło się z branżą vendingu relatywnie łagodnie. Rynek rozwija się wolniej, ale nie uległ zatrzymaniu czy wręcz regresowi, jak można to obserwować w niektórych innych branżach, nie wspominając o sytuacji w innych krajach. Rynek automatów sprzedających w Polsce to wciąż perspektywiczny i obiecujący obszar działalności biznesowej.

Co więcej, branża się zmienia. Wolno, ale systematycznie wchodzi w życie zmiana jakościowa, polegająca na tym, że rośnie ilość mniejszych urządzeń. Dotychczas w polskim vendingu zdecydowanie dominowały automaty wolnostojące. Klienci coraz większą uwagę zwracają na różnorodność artykułów i produktów sprzedawanych w automatach, oczekując szerokich możliwości wyboru napojów gorących i zimnych, jak też słodyczy czy przekąsek.

Polski rynek skraca też dystans do rynków zachodnich, a rok 2010 jest okresem dalszego dynamicznego rozwoju ilościowego i jakościowego na rynku vendingu w Polsce. Nawet powierzchowna analiza rynku wskazuje bowiem na to, że obecny okres może być przełomowy dla branży, który na wiele lat zdefiniuje główne trendy rynkowe w naszym kraju. Przyspieszenie rozwoju wydaje się naturalną konsekwencją poprawy ogólnej sytuacji gospodarczej w Europie. Polska jest przecież dużym i bardzo chłonnym rynkiem, wciąż bardzo dalekim od nasycenia.

Zauważalnym i relatywnie nowym zjawiskiem jest to, że Polacy zaczynają inaczej niż dotychczas traktować karty płatnicze. Wraz ze stopniowym wzrostem liczby kart i gadżetów opartych na technologii zbliżeniowej, Polacy zaczynają doceniać prostotę, wygodę i bezpieczeństwo płatności opartych na nowej technologii. Rok 2010 jest okresem rozwoju i upowszechniania się płatności bezstykowych w Polsce, a karta zbliżeniowa ma szansę upowszechnić się jako „przedłużenie” portfela.

Silnie rozwijającym się segmentem vendingu są automaty biletowe. Przewoźnicy oraz podróżujący coraz częściej doceniają zalety automatów biletowych, które są wygodne w obsłudze, bezpieczne i pracują niezależnie od pory dnia. W ten sposób biletomaty przyczyniają się nie tylko do urozmaicenia oferty produktów sprzedawanych w vendingu w Polsce, ale też upowszechniają i promują ten kanał dystrybucji jako nowoczesny, wygodny i możliwy do zastosowania zwłaszcza tam, gdzie zatrudnianie człowieka byłoby nieopłacalne.

Ważne zwłaszcza dla operatorów vendingowych będą zmiany prawne, które zostaną wprowadzone do porządku prawnego w Polsce. Chodzi przede wszystkim o zmiany w zakresie podatku VAT, ale też zmiany w klasyfikacjach statystycznych.
W dalszym ciągu brakuje przepisów prawnych odzwierciedlających specyfikę branży vendingu i ukierunkowanych na ten kanał dystrybucji.

Byłoby dobrze, gdybyśmy mogli wreszcie poznać w miarę pewną datę przystąpienia Polski do strefy euro, aby operatorzy mogli odpowiednio wcześnie rozpocząć niezbędne przygotowania związane z koniecznością dostosowania urządzeń do waluty europejskiej. Zmiana waluty będzie bowiem dla vendingu w Polsce okresem „małej rewolucji”, wymagającej nie tylko dobrego i rozłożonego w czasie planowania, ale też dodatkowych wydatków inwestycyjnych, w tym nakładów związanych na adaptację wrzutników, przeszkoleniami pracowników, przejazdami i pracą techników, którzy muszą odpowiednio przestawić każdy pojedynczy automat w Polsce i upewnić się, że w nowych warunkach będzie funkcjonował bez zarzutów. Skala całego przedsięwzięcia – ze względu na wielkość i potencjał naszego rynku w regionie - będzie więc precedensowa.

Powszechnym trendem na rynkach vendingowych stają się działania mające na celu ograniczanie emisji gazów i innych substancji, szkodliwych dla środowiska naturalnego i dla klimatu. Wielkie koncerny prowadzą szeroko zakrojone badania ukierunkowane na stosowanie technologii bardziej przyjaznych środowisku i dla atmosfery (np. odchodzenie od technologii opartych na wykorzystaniu freonu w automatach), wykorzystujących mniej zasobów naturalnych (produkcja wykorzystująca mniejsze zasoby energii), w oparciu o materiały, które nie zanieczyszczają naszej planety (np. opakowania z mniejszą ilością plastiku). Innym postulowanym rozwiązaniem jest np. wprowadzenie opakowań biodegradowalnych. Prace w kierunku opakowań optymalnych dla vendingu, które są lekkie, przyjazne i całkowicie bezpieczne, wciąż trwają.

Czynny udział we wspólnych przedsięwzięciach branżowych zwłaszcza w najbliższym okresie będzie miał szczególnie istotne znaczenie. Polski rynek jest wciąż w fazie organizowania się. Przeżywamy okres, w którym branży vendingu sprzyjają wyjątkowo dobre okoliczności: wejście do Unii Europejskiej, perspektywa przyłączenia się do wspólnej waluty europejskiej, intensywne inwestycje drogowe oraz infrastrukturalne, wreszcie Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej w 2012 roku i przewidywany napływ wielu tysięcy kibiców i turystów. Coraz silniej do różnych sektorów gospodarki wchodzą alternatywne systemy płatności, jeszcze bardziej ułatwiające i usprawniające dokonywanie transakcji. Producenci właśnie teraz poszukują innych od dotychczasowych, atrakcyjnych i nowoczesnych form dystrybucji swoich produktów. Vending wychodzi naprzeciw tym oczekiwaniom.

Branża vendingu i automaty sprzedające – ze względu na swe walory – coraz częściej stają się naturalnym elementem krajobrazu polskich miast. Przedsiębiorców vendingowych w Polsce w prowadzonej działalności wspiera Polskie Stowarzyszenie Vendingu (PSV). Promocja, integracja, informacja i wsparcie w zakresie spraw branży to filary działalności stowarzyszenia. Celem PSV jest pokazać operatorom i innym graczom na rynku, jak ważna jest potrzeba integrowania się, jednoczenia wokół wspólnych problemów, tworzenia wspólnej siły wpływu na rzecz korzyści i pożytku dla całej branży. Ten cel przyświeca najbliższemu zamysłowi Zarządu Stowarzyszenia powołania wiosną 2011 roku Uniwersytetu Vendingu – inicjatywy zorganizowania cyklu nieodpłatnych szkoleń na rzecz upowszechnienia wiedzy i poprawy jakości pracy na polskim rynku vendingowym. To zasadnicza sprawa dla branży w Polsce.

Warto szerzej zainteresować się tą intrygującą branżą ze względu na jej wielki potencjał, specyfikę i rosnące znaczenie.

Zapraszamy serdecznie do odwiedzenia IV. Targów Vending Poland, które odbędą się 30 września - 1 października 2010 roku przy ul. Marsa 56c (obiekt MT Polska) w Warszawie.