Zgodnie z Rocznym ramowym planem kontroli Inspekcji JHARS na 2008 rok, w IV kwartale GIJHARS w: Białymstoku, Bydgoszczy, Gdańsku, Kielcach, Krakowie, Łodzi, Olsztynie, Poznaniu, Rzeszowie i Warszawie przeprowadziły kontrolę planową

w zakresie jakości handlowej wyrobów winiarskich gronowych, sprowadzanych z państw trzecich oraz krajów UE.

Kontrolę w zakresie jakości handlowej win gronowych produkcji krajowej przeprowadziły GIJHARS w: Gdańsku, Katowicach, Kielcach, Krakowie, Opolu, Poznaniu, Rzeszowie, Warszawie, Wrocławiu i Zielonej Górze.

Cel kontroli

Celem kontroli było zbadanie jakości handlowej wyrobów winiarskich, ze szczególnym uwzględnieniem jakości handlowej wyrobów winiarskich gronowych aromatyzowanych sprowadzanych z zagranicy (z państw trzecich oraz z krajów UE) oraz wina gronowego produkcji krajowej uzyskanego z winogron pochodzących z upraw własnych.

Zakres kontroli

Kontrolę przeprowadzono w 46 podmiotach gospodarczych, w tym: 30 produkujących wina gronowe wytworzone w winogron pochodzących z upraw własnych, 13 importujących wyroby winiarskie oraz 3 prowadzących działalność w zakresie wyrobu i rozlewu wyrobów winiarskich gronowych.

Kontrolą objęto:

• w zakresie oznaczania parametrów fizykochemicznych – 65 partii wyrobów winiarskich sprowadzanych do Polski, o łącznej objętości 828 hl,

• w zakresie znakowania – 79 partii wyrobów winiarskich sprowadzanych do Polski, o łącznej objętości 1 773 hl.

Wyniki kontroli

Parametry fizykochemiczne

Nieprawidłowości w zakresie parametrów fizykochemicznych stwierdzono w przypadku
6 partii (9,2 % skontrolowanych partii) o łącznej objętości 14 hl (2,1 % skontrolowanej objętości).

Nieprawidłowości dotyczyły:

• zawyżonej o od 1 do 7 g/l lub zaniżonej o 0,5 g/l zawartości cukrów redukujących,

• zaniżonej o 0,7 % obj. zawartości alkoholu etylowego w stosunku do wymagań zawartych w rozporządzeniu UE oraz deklaracji producenta. Próbki zakwestionowanych win reprezentowały partie pochodzące z 3 krajów Unii Europejskiej oraz 2 państw trzecich.

Znakowanie

Nieprawidłowe znakowanie stwierdzono w przypadku 27 partii (34,2 % skontrolowanych partii) o łącznej objętości 218 hl (12,3 % skontrolowanej objętości).

Najczęściej nieprawidłowości dotyczyły: podawania niepełnych danych wprowadzającego do obrotu, niewłaściwego oznakowania zawartości alkoholu (podawania zakresu np. 9÷11% obj. zamiast 10 % obj.), użycia niewłaściwej wielkości cyfr i liter w oznakowaniu ilości nominalnej i zawartości alkoholu, braku informacji o pochodzeniu wyrobu, braku numeru partii, nie umieszczenia w jednym polu widzenia informacji dotyczących nazwy, ilości nominalnej oraz zawartości alkoholu.

Nieprawidłowości odnotowano w 4 rodzajach wyrobów winiarskich gronowych spokojnych, wśród których przeważały wina białe.

Kontrola wyrobów pochodzących z upraw własnych.

Kontrola w powyższym zakresie była prowadzona po raz pierwszy, w związku z wejściem w życie z dniem 8 sierpnia ustawy z dnia 10 lipca 2008 roku o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz ustawy o wyrobie i rozlewie wyrobów winiarskich, obrocie tymi wyrobami i organizacji rynku wina.

Zgodnie z wymienioną ustawą Prezes ARR jest zobligowany do przekazania do poszczególnych wojewódzkich inspektoratów IJHARS listy podmiotów prowadzących działalność w zakresie wyrobu wina gronowego uzyskanego z winogron pochodzących z upraw własnych. Do WIJHARS zostały przekazane listy, które  obejmowały 32 podmioty gospodarcze.

W IV kwartale 2008 roku kontrolę przeprowadzono w 30 podmiotach. Pozostałe 2 podmioty prowadzące działalność na terenie województwie lubuskiego zostały objęte kontrolą w I kwartale 2009 roku.
Łączna powierzchnia upraw winorośli wynosi 32,17 ha, a szacunkowa wielkość produkcji win gronowych 542,9 hl. Powierzchnia poszczególnych plantacji zawiera się w granicach od 0,08 do 12 ha.

Z uwagi na nie zakończony proces technologiczny i brak w magazynach przedsiębiorców wyrobów gotowych, kontrola objęła jedynie zagadnienia dotyczące stosowanych procesów enologicznych oraz prawidłowość prowadzonej dokumentacji.

Podczas kontroli stwierdzono, że :

• 3 podmioty nie zgłosiły zamiaru wzbogacania do właściwego ze względu na siedzibę wojewódzkiego inspektora IJHARS,

• 1 podmiot zgłosił zamiar wzbogacania bez zachowania wymaganego przepisami terminu,

• 1 podmiot przeprowadził proces wzbogacania niezgodnie z obowiązującymi przepisami, tj. do moszczu dodał roztwór wodny sacharozy, podczas gdy przepisy zabraniają dodawania wody przy produkcji wina gronowego,

• 3 podmioty nie dokonały zgłoszenia zamiaru wycofywania produktów ubocznych,

• 13 podmiotów nie miało opracowanego w formie pisemnej i wdrożonego systemu kontroli wewnętrznej wyrobu i rozlewu wina gronowego; 7 podmiotów było w trakcie jego tworzenia,

• w 8 podmiotach nie było wyznaczonej osoby odpowiedzialnej za kontrolę jakości wyrabianego i rozlewanego wina gronowego,

• 9 podmiotów nie prowadziło rejestrów przychodu i rozchodu wyrobów winiarskich, 4 podmioty prowadziły różnego rodzaju notatki dotyczące stosowanych surowców i substancji dodatkowych stosowanych w procesie produkcji, 2 zaprowadziły rejestry w trakcie kontroli, 7 jest w trakcie tworzenia rejestrów.

Sankcje

W związku z zaistniałymi nieprawidłowościami wojewódzkie inspektoraty IJHARS zastosowały następujące sankcje:

• wydano 4 decyzje administracyjne określające rodzaj i stopień wad za nieprawidłowości w zakresie parametrów fizykochemicznych,

• nałożono 8 grzywien w drodze mandatu karnego,

• wszczęto 2 postępowania administracyjne mające na celu wydanie decyzji, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie parametrów fizykochemicznych.

Wnioski pokontrolne

Porównując wyniki kontroli przeprowadzonej w 2008 roku z wynikami kontroli przeprowadzonych w latach 2005-2007 stwierdzono:

• poprawę jakości wyrobów winiarskich dotyczącą parametrów fizykochemicznych; w 2005 roku stwierdzono niezgodną z przepisami i deklaracją jakość wyrobów winiarskich w 17,4 % wszystkich skontrolowanych partii, w 2006 roku stwierdzono obniżony poziom jakości w 16,1%, w 2007 roku w 19,0 %, podczas gdy w 2008 roku w 9,2 % ogółem skontrolowanych partii; porównując wielkości partii niewłaściwej jakości w 2005 roku nieprawidłowości stwierdzono w 23,5 %, w 2006 roku – w 4,3 %, w 2007 roku – w 19,8 %, a w 2008 roku – w 2,1 % ogółem skontrolowanej objętości,

• zwiększenie procentowego udziału partii nieprawidłowo oznakowanych; w 2005 roku stwierdzono nieprawidłowe oznakowanie 13,0 % wszystkich skontrolowanych partii, w 2006 roku – 21,7 %, w 2007 roku – 26,3 %, podczas gdy w 2008 roku – 34,2 % wszystkich skontrolowanych partii; porównując wielkości partii niewłaściwie oznakowanych w 2005 roku nieprawidłowości stwierdzono w 17,7 %, w 2006 roku – w 16,2 %, w 2007 roku – w 16,9 %, a w 2008 roku – w 12,3 % ogółem skontrolowanej objętości,

• zmniejszenie ilości uchybień formalno - prawnych dotyczących zgłoszenia działalności do właściwych miejscowo WIJHARS; w 2005 roku uchybienia formalne stwierdzono w 46,2 %, w 2006 roku w 32,5 %, w 2007 roku w 13,6 %, podczas gdy w 2008 roku w 12,5 % podmiotów gospodarczych prowadzących działalność w zakresie wyrobu, rozlewu oraz obrotu wyrobami winiarskimi,

• wyniki przeprowadzonej kontroli wskazują, iż niezgodności w zakresie spełnienia wymagań jakości handlowej wyrobów winiarskich sprowadzanych z zagranicy dotyczą zarówno parametrów fizykochemicznych jak również sposobu znakowania,

• kontrola jakości wina gronowego uzyskanego z winogron pochodzących z upraw własnych była przeprowadzana po raz pierwszy. Kontrola wykazała szereg nieprawidłowości dotyczących zarówno procesów enologicznych (błędy w sposobie i terminie zgłaszania zabiegu wzmacniania) oraz brak i niewłaściwe prowadzenie rejestrów przychodu i rozchodu produktów winiarskich.